نظام اطلاعات بازار کار

مروري بر روند تحولات شاخص هاي پايه اي نيروي کار کشور طي سالهاي 1384 تا 1387

مقدمه

مطالعه تحولات بازار کار مستلزم برخورداري از شاخصهاي آماري خاص اين حوزه مي باشد تا بواسطه آن بتوان تصوير مناسبي از بازار کار بدست آورد و برنامه ريزيها و سياستگزاريهاي مناسب و شايسته را صورت داد.

طرح آمارگيري نيروي کارکه به صورت فصلي توسط مرکز آمار ايران انجام مي پذيرد، منبع اصلي توليد شاخصهاي پايه اي توليد آمار نيروي کار کشور مي باشد. در اين گزارش نماي کلي تحولات بازار کار طي سالهاي 1384 تا 1387 بر مبناي شاخصهاي پايه اي نيروي کار به اختصار مورد بررسي قرار مي گيرد.

در آغاز روند کلي نرخ بيکاري و نرخ مشارکت اقتصادي کشور طي دوره مزبور به صورت سالانه و فصلي از نظر خواهد گذشت، سپس تغييرات شاخصهاي مهم ديگري همچون سهم اشتغال ناقص زماني، سهم شاغلان با بيش از 49 ساعت کار معمول در هفته، سهم شاغلان در بخشهاي عمده اقتصادي و سهم شاغلان در بخش عمومي و خصوصي کشور بررسي مي شود. در ادامه وضعيت کلي شاخصهاي مذکور براي گروههاي خاص( زنان، جوانان و فارغ التحصيلان دانشگاهي) ارائه مي گردد.

لازم به توضيح است شاخصهاي نيروي کار کشور نبايد به صورت يکسويه و منفرد تفسير گردد بلکه لازم است توامان در نظر گرفته شوند و برآيند جمعي آنها ارزيابي گردد.

شاخصهاي پايه اي

براساس نمودار زير نرخ بيکاري کشور در خلال سالهاي 1384 لغايت 1387 سيري نزولي داشته به طوري که مقدار اين نرخ از 11.5 درصد در سال 1384 به 10.4 درصد در سال 1387 کاهش يافته است. به عبارت ديگر در طول اين دوره نرخ بيکاري کشور به ميزان 1.1 درصد کم شده است.

اين در حالي است که نرخ مشارکت اقتصادي کشور نيز طي اين دوره روندي نزولي را طي نموده و از 41 درصد در سال 1384 به 38 درصد در سال 1387 کاهش يافته است. در حقيقت ميزان مشارکت مردم براي حضور در بازار کار به ميزان 3 درصد نسبت به آغاز اين دوره کمتر شده است. اين رويداد ناشي از عوامل گوناگوني است که نيازمند بررسي جداگانه اي مي باشد اما در ادامه به کليات آن خواهيم پرداخت.

با توجه به آنچه گفته شد، نرخ بيکاري کشور طي اين دوره درحالي به ميزان 1.1 درصد کاهش يافته است که نرخ مشارکت اقتصادي نيز با کاهش 3 درصدي روبرو بوده است.

همانگونه که ذکر شد نتايج طرح آمارگيري نيروي کار به صورت فصلي ارائه مي گردد، نمودارهاي زير روند فصلي نرخ بيکاري و نرخ مشارکت اقتصادي کشور را از بهار 1384 تا تابستان 1387 نشان مي دهد.

ساختار جمعيتي

جدول زير ساختار جمعيتي کشور را در سالهاي مورد بررسي نشان مي دهد. همانگونه که ملاحظه مي گردد جمعيت 10 ساله و بيشتر کشور در حال افزايش است و به تعبيري جمعيت در حال مسن شدن است. جمعيت 10 ساله و بيشتر ضمن اين مدت به ميزان 3.480.285 نفر بيشتر شده است. علي رغم افزايش جمعيت 10ساله و بيشتر کشور، از جمعيت فعال کشور به ميزان 400.957 نفر کاسته شده است.

سال	جمعيت 10 ساله و بيشتر	جمعيت فعال	شاغل	بيکار	غير فعال
1384	56.763.107	23.293.446	20.618.579	2.674.866	33.469.660
1385	58.142.356	23.484.068	20.841.420	2.642.648	34.658.287
1386	59.254.639	23.578.715	21.092.477	2.486.238	35.675.923
1387	60.243.392	22.892.489	20.500.310	2.392.179	37.350.903

پيشتر ديديم نرخ مشارکت اقتصادي کشور طي دوره مورد بررسي روندي نزولي را طي نموده است. با توجه به ساختار جمعيتي که ابعاد آن در بالا ذکر گرديد، بديهي است از اين زاويه کاهش نرخ مشارکت اقتصادي کشور به سبب افزايش قابل توجه جمعيت 10 ساله و بيشتر(مخرج کسر نرخ مشارکت اقتصادي) کشور بوده است. اين در حالي رخ داده که جمعيت فعال کشور(صورت کسر نرخ مشارکت اقتصادي) در طول اين دوره کاهش يافته است.

قابل ذکر است، از افزايش گرايش مردم به ادامه تحصيل در ساليان اخير به عنوان يکي از دلايل عدم ازدياد جمعيت فعال نام برده مي شود.

- جمعيت 10 ساله و بيش‌تر غير شاغل بدون جستجوي كار بر حسب جنس به تفكيك علت عدم جستجوي كار

علت عدم جستجوي كار	1386			1385			1384
علت عدم جستجوي كار	مرد و زن	مرد	زن	مرد و زن	مرد	زن	مرد و زن	مرد	زن
*كل.*	*35758774*	*10966060*	*24792714*	*34723738*	*10645957*	*24077781*	*33547295*	*10180865*	*23366429*
آغاز به كار در آينده (انتظار براي شروع كار جديد)	121920	111554	10366	105514	93246	12267	129782	112363	17419
در انتظار پاسخ كارفرما يا در انتظار اعلام نتايج آزمون استخدامي	69390	48520	20870	8117	5000	3117	12181	7569	4612
در انتظار به ثمر رسيدن اقدامات انجام شده براي پيدا كردن كار	16977	11526	5451	31359	21458	9900	42999	28387	14612
دلسرد شدن از جستجوي كار، نااميد شدن از پيدا كردن كار...	58679	39591	19088	260037	149623	110414	320903	170211	150691
در انتظار بازگشت به شغل قبلي .	274296	156735	117560	69719	55172	14547	78444	62169	16274
در انتظار فصل كاري	221562	115134	106428	181342	95670	85671	165050	79814	85236
عدم آگاهي از روش‌هاي جستجوي كار	302761	129140	173620	404442	155523	248918	364644	160556	204087
بيماري، ناتواني جسمي موقت، بارداري	1938672	1129863	808808	2076492	1215922	860569	2310067	1311337	998729
اشتغال به تحصيل يا آموزش....	13204917	6729133	6475783	12848366	6560168	6288197	12767925	6434160	6333764
مسئوليت‌هاي شخصي يا خانوادگي	15868310	222601	15645708	15147247	226852	14920395	14203049	181506	14021543
بي‌نياز بودن از انجام كار	1620437	989273	631163	1514429	802518	711911	1408443	642477	765966
ساير. .	2060849	1282986	777863	2076669	1264798	811870	1743803	990312	753490

قابل ذکر است "بيکار" براساس طرح آمارگيري نيروي کار به تمام افراد 10 ساله و بيش‌تر اطلاق مي‌شود كه:

1) در هفته‌ مرجع فاقد كار باشند (داراي اشتغال مزدبگيري يا خوداشتغالي نباشند).

2) در هفته مرجع و يا هفته‌ بعد از آن آماده براي كار باشند (براي اشتغال مزدبگيري يا خوداشتغالي آماده باشند).

3) در هفته‌ مرجع و سه هفته قبل از آن جوياي كار باشند (اقدامات مشخصي را به‌منظور جستجوي اشتغال مزدبگيري يا خوداشتغالي به ‌عمل آورده باشند).

افرادي كه به‌دليل آغاز به كار در آينده يا انتظار بازگشت به شغل قبلي جوياي كار نبوده، ولي فاقد كار و آماده براي كار بوده‌اند نيز بيكار محسوب مي‌شوند.

ديگر شاخصهاي نيروي کار

بر اساس اطلاعات بدست آمده از طرح نيروي کار سهم اشتغال ناقص طي سالهاي 86-84 در کل کشور و همچنين مناطق شهري و روستايي روندي کاهشي داشته است اما در سال 87 افزايش يافته بطوريکه بيشترين مقدار آن(7.9) مربوط به سال 87 بوده است و حاکي از اين واقعيت است که 7.9 درصد از شاغلين به دلايل مختلف همچون رکود کاري، پيدا نکردن کار با ساعت بيشتر و ... کمتر از 44 ساعت در هفته کار مي کنند. از نمودار زير که شاخص مذکور را طي سالهاي 87-84 نشان مي دهد همچنين مي توان نتيجه گرفت سهم اشتغال ناقص در مناطق روستايي همواره بيشتر از مناطق شهري مي باشد.

از نتايج طرح آمارگيري نيروي کار همچنين مي توان نتيجه گرفت سهم شاغلاني که بيشتر از 49 ساعت در هفته کار مي کنند طي سالهاي 87-84 در مناطق شهري بيشتر از مناطق روستايي بوده و در کل کشور و مناطق شهري و روستايي همواره متجاوز از 40 درصد بوده است( جز در سال 87 براي مناطق روستايي). اين شاخص که يکي از نماگرهاي کار شايسته مي باشد نشان دهنده اين واقعيت است که بيش از 40 درصد از شاغلان بيشتر از حد استاندارد کار مي کنند. قابل ذکر است روند اين شاخص طي سالهاي 84 تا 87 نزولي بوده و در کل کشور از 46.6 درصد در سال 84 به 43.8 درصد در سال 87 کاهش يافته است. همچنين روند نزولي براي مناطق شهري و روستايي نيز مشاهده مي شود.

از نمودار زير که سهم شاغلان در بخشهاي عمده اقتصادي طي سالهاي 87-84 را بر اساس نتايج بدست آمده از طرح نيروي کار نشان مي دهد مي توان نتيجه گرفت سهم شاغلان در بخشهاي خدمات و صنعت روندي افزايشي داشته است و بيشترين مقادير مربوط به سال 87 بوده است (32.2 درصد براي بخش صنعت و 46.5 درصد براي بخش خدمات)، اما در بخش کشاورزي روندي کاهشي داشته و کمترين مقدار آن مربوط به سال 87 بوده است (21.2 درصد). در خلال سالهاي مزبور سهم شاغلان بخش کشاورزي 3.5 درصد کاهش يافته و اين رويداد در افزايش سهم شاغلان بخش صنعت به ميزان 1.9 درصد و سهم شاغلان بخش خدمات به ميزان 1.6 درصد نمود يافته است.

نتايج طرح آمارگيري نيروي کار همچنين نشان مي دهد سهم شاغلان در بخش خصوصي از 80.3 درصد در سال 84 به 81.7 درصد در سال 87 افزايش يافته، بعبارت بهتر سهم شاغلان در بخش خصوصي طي سالهاي مزبور به ميزان 1.4 درصد افزايش يافته است.

نمودار زير که اطلاعات فصلي حاصل شده از طرح نيروي کار در سالهاي 84 الي 87 را نشان مي دهد، حاکي از اين واقعيت است که سهم اشتغال ناقص در کليه سالها(جز در سال 87) همواره در فصل تابستان کمترين مقدار و در فصل زمستان بيشترين مقدار را داشته است و در مناطق روستايي بيشتر از مناطق شهري بوده است.

از اطلاعات فصلي بدست آمده از طرح نيروي کار همچنين مي توان نتيجه گرفت در فاصله سالهاي 84 الي 87 سهم شاغليني که بيشتر از 49 ساعت در هفته کار مي کنند بر خلاف شاخص اشتغال ناقص همواره در فصل تابستان بيشترين مقدار و در فصل زمستان کمترين مقدار را داشته است و در مناطق روستايي کمتر از مناطق شهري بوده است .

گروههاي مختلف

در اين بخش تحولات شاخصهاي مزبور براي گروههاي مختلف طي سالهاي 1384 تا 1387 مورد بررسي قرار مي گيرد.

الف) شاخصهاي بازار کار بر حسب جنسيت

شاخصهاي بازار کار		سال 1384		سال 1385		سال 1386		سال 1387
شاخصهاي بازار کار		مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن
نرخ مشارکت ( فعاليت)		64.7	17.0	63.9	16.4	63.5	15.6	61.9	13.6
نرخ بيکاري 10 ساله و بيشتر		10.0	17.1	10.0	16.2	9.3	15.8	9.1	16.7
نرخ بيکاري جوانان 15-24 ساله		20.4	32.6	21.0	31.8	20.1	30.2	20.2	34.0
اشتغال	کشاورزي	22.6	33.6	21.3	30.9	20.5	33.1	19.3	30.6
	صنعت	30.8	28.3	31.7	31.7	32.7	29.1	33.2	27.3
	خدمات	46.5	38.0	47.0	37.3	46.8	37.8	47.4	41.9
سهم اشتغال ناقص زماني		8.0	4.7	7.7	4.1	7.1	3.3	8.6	4.2
سهم شاغلين 15 ساله و بيشتر با ساعت کار معمول بيش از 49 ساعت		53.8	17.6	52.1	16.5	52.2	17.1	49.5	16.1

شاخصهاي بازار کار طي سالهاي 1384 تا 1387

شاخصهاي بازار کار		سال 1384	سال 1385	سال 1386	سال 1387	ميزان تغيير سال 1387 نسبت به 1384
جمعيت فعال		4780759	4734322	4584607	4058202	722557-
بيکاران 10 ساله و بيشتر		819098	764716	722119	676858	142240-
جوانان بيکار 15-24 ساله		451720	408500	351789	331943	119777-
اشتغال	کشاورزي	1330012	1225646	1277461	1036372	293640 -
	صنعت	1122996	1260209	1125255	923755	199241-
	خدمات	1507382	1482556	1459556	1417352	90030-
اشتغال ناقص زماني		185364	164623	129249	142017	43347-

جمعيت 10 ساله و بيشتر زنان طي سالهاي 1384 تا 1387

شاخصهاي بازار کار		سال 1384	سال 1385	سال 1386	سال 1387	ميزان تغيير سال 1387 نسبت به 1384
جمعيت فعال		18512686	18749745	18994106	18834286	321600
بيکاران 10 ساله و بيشتر		1855768	1877931	1764118	1715321	140447-
جوانان بيکار 15-24 ساله		911502	902588	822327	778178	133324-
اشتغال	کشاورزي	3769954	3601542	3532090	3308008	461946-
	صنعت	5134093	5344700	5634258	5686902	552809
	خدمات	7750230	7921609	8060275	8110855	360625
اشتغال ناقص زماني		1333857	1297482	1215684	1472231	138374

جمعيت 10 ساله و بيشتر مردان طي سالهاي 1384 تا 1387

تغييرات شاخصهاي کليدي بازار کار براي زنان طي سالهاي 1384 تا 1387

همانگونه که ملاحظه مي شود نرخ مشارکت مردان و زنان طي سالهاي 1384 تا 1387 سير نزولي داشته است. بررسي تغييرات جمعيت 10 ساله و بيشتر زنان حکايت از کاهش جمعيت فعال طي مدت مشابه دارد. از آنجا که جمعيت فعال شامل بيکاران و شاغلين است ، ارزيابي تغييرات اين دو گروه از افراد ، کاهش جمعيت گروههاي مذکور به ويژه شاغلان را نشان مي دهد. از سوي ديگر اگرچه جمعيت فعال مردان افزايش يافته اما به علت تغييرات زيادتر جمعيت 10 ساله و بيشتر ، نرخ مشارکت کاهش يافته است. با نگاهي به تغييرات شاخص مزبور براي مردان و زنان طي سالهاي 1384 تا 1386 ، روند نزولي آن مشخص مي گردد. اما در سال 1387 سهم اشتغال ناقص زماني براي هر دو گروه افزايش يافته که دليل اين مساله ازدياد محسوس شاغلان داراي اشتغال ناقص زماني به همراه کاهش تعداد شاغلان در کل مي باشد.

سهم اشتغال زنان در بخشهاي مختلف اقتصادي طي سالهاي 1384 تا 1387

اگرچه تعداد شاغلان زن در تمام بخشهاي مختلف اقتصادي طي سالهاي 1384 تا 1387 کاهش يافته اما سهم اشتغال محاسبه شده در بخشهاي مورد نظر طي هر سال نشان دهنده کم شدن تمايل زنان به فعاليت در مشاغل مرتبط با بخشهاي کشاورزي و صنعت و گرايش بيشتر به اشتغال در بخش خدمات مي باشد.

سهم اشتغال مردان در بخشهاي مختلف اقتصادي طي سالهاي 1384 تا 1387

همانگونه که ملاحظه مي شود تعداد شاغلان مرد در بخش کشاورزي و سهم اشتغال در اين بخش سير نزولي طي سالهاي مورد بررسي دارد. از سوي ديگر اشتغال در بخش صنعت و خدمات رو به افزايش است. اين مهم مي تواند ناشي از نرخ رشد منفي جمعيت مناطق روستايي باشد.

تغييرات نرخ مشارکت و نرخ بيکاري براي رده هاي سني مختلف در مناطق شهري و روستايي برحسب جنسيت ، در نمودارهاي زير نشان داده شده است. براين اساس نرخ بيکاري در کليه مناطق و براي تمام افراد از رده سني" 10 تا 14 ساله" تا " 20 تا 24 ساله" افزايش مي يابد. سپس در رده سني 20 تا 24 ساله به بيشترين مقدار خود مي رسد، پس از آن روند نزولي را طي مي نمايد. اما تفاوت کوچکي در اين روند بين مناطق شهري و روستايي وجود دارد. در مناطق شهري نرخ بيکاري مردان و زنان پس از رده سني 45 تا 49 ساله تا رده سني 55 تا 59 ساله رو به افزايش مي باشد، اما اين نرخ براي هر دو گروه مذکور دوباره پس از رده سني 55 تا 59 ساله روند نزولي خواهد داشت.

نرخ بيکاري سالانه مردان در مناطق شهري طي سالهاي 1384 تا 1386 بر حسب رده هاي سني

نرخ بيکاري سالانه مردان در مناطق روستايي طي سالهاي 1384 تا 1386 بر حسب رده هاي سني

نرخ بيکاري سالانه زنان در مناطق روستايي طي سالهاي 1384 تا 1386 بر حسب رده هاي سني

نرخ مشارکت سالانه مردان در مناطق شهري طي سالهاي 1384 تا 1386 بر حسب رده هاي سني

نرخ مشارکت سالانه زنان در مناطق شهري طي سالهاي 1384 تا 1386 بر حسب رده هاي سني

ارزيابي نرخ مشارکت مردان و زنان در مناطق شهري و روستايي بر خلاف نرخ بيکاري که تفاوت کمي را نشان مي دهد ، اختلاف قابل توجهي را به ويژه در خصوص زنان طي گروههاي سني مختلف بيان مي دارد. مقايسه نرخ مشارکت مردان در مناطق شهري و روستايي به نرخ مشارکت کمتر مردان مناطق شهري در رده سني 10 تا 14 ساله ( کودکان) و رده سني 65 ساله و بيشتر ( افراد مسن) اشاره دارد. از سوي ديگر کاهش نرخ مشارکت مردان در مناطق شهري تقريبا از رده سني 40 تا 44 ساله آغاز مي شود ، اين در حالي است که روند نزولي مذکور براي مردان روستايي از رده سني 45 تا 49 ساله با سرعت کمتري شروع مي گردد.

نرخ مشارکت سالانه مردان در مناطق روستايي طي سالهاي 1384 تا 1386 بر حسب رده هاي سني

نرخ مشارکت سالانه زنان در مناطق روستايي طي سالهاي 1384 تا 1386 بر حسب رده هاي سني

نرخ مشارکت سالانه زنان بر حسب گروههاي سني در مناطق شهري و روستايي نيز تفاوت چشمگيري دارد. اگرچه نرخ مشارکت زنان در هر دو منطقه تا رده سني 25 تا 29 ساله روندي صعودي را تجربه مي کند اما پس از آن نرخ مشارکت زنان شهري به شدت رو به کاهش مي رود . در مقابل نرخ مشارکت زنان روستايي کاهش کمي يافته و مجددا تا رده سني 40 تا 44 ساله رو به افزايش مي گذارد.

ب) شاخصهاي مرتبط با جوانان 15 تا 24 ساله

شاخصهاي بازار کار	سال 1384		سال 1385		سال 1386		سال 1387		ميزان تغيير سال 1387 نسبت به 1384
شاخصهاي بازار کار	مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن
جمعيت فعال[1]	4461175	1387503	4299035	1282666	4099782	1163864	3852366	976303	608809-	411200-
شاغل	3549673	935783	3396446	874165	3277455	812074	3074188	644360	475485-	291423-
اشتغال ناقص زماني	347855	54784	311620	48647	287189	35408	-	-
بيکار	911502	451720	902588	408500	822327	351789	778178	331943	133324-	119777-
جمعيت غير فعال	3956355	6915527	4190196	7002257	4366262	7041013	-	-

[1] اختلاف در جمع شاغل و بيکار با جمعيت فعال ناشي از برآورد است.

جمعيت 15 تا 24 ساله طي سالهاي 1384 تا 1387 بر حسب جنسيت

تغييرات شاخصهاي کليدي بازار کار براي زنان 15 تا 24 ساله طي فصول سالهاي 1384 تا 1388

اگرچه نرخ بيکاري زنان 15 تا 24 ساله بيشتر از نرخ بيکاري مردان همسال آنها مي باشد اما داراي تغييرات مشابهي فصلي هستند. همچنين ارزيابي نرخ مشارکت مردان و زنان بيان مي دارد ، علي رغم بالاتر بودن نرخ مشارکت مردان، اين نرخ داراي روند نزولي است. اما بررسي سالانه جمعيت مردان و زنان 15 تا 24 ساله حکايت از کاهش جمعيت شاغل ، بيکار و به تبع آنها جمعيت فعال دارد که اين امر افزايش جمعيت غير فعال اين گروه از افراد را نشان مي دهد.

تغييرات شاخصهاي کليدي بازار کار براي مردان 15 تا 24 ساله طي فصول سالهاي 1384 تا 1388

نمودار زير سهم اشتغال زنان و مردان 15 تا 24 ساله را طي فصول مختلف سالهاي 1384 تا 1387 با يکديگر مقايسه مي کند. اين مقايسه به بيشتر بودن سهم اشتغال زنان در بخش صنعت و کشاورزي اشاره دارد . در مقابل سهم اشتغال مردان اين گروه سني در بخش خدمات بيش از زنان مي باشد

مردان زنان

تغييرات سهم اشتغال در بخشهاي مختلف اقتصادي براي شاغلان 15 تا 24 ساله بر حسب جنسيت طي فصول سالهاي 1384 تا 1388

پ) شاخصهاي مرتبط با جمعيت فارغ التحصيلان يا در حال تحصيل دوره هاي عالي

نرخ بيکاري زنان فارغ التحصيل يا در حال تحصيل دانشگاهي روندي صعودي و نرخ بيکاري مردان سير نزولي را طي سالهاي 1384 تا 1386 نشان مي دهد . اگرچه جمعيت فعال افزايش يافته است اما تعداد بيکاران مرد تغييرات منفي را بيان مي دارد بنابراين نرخ بيکاري کاهش مي يابد. ولي در خصوص زنان ، علي رغم افزايش تعداد بيکاران، نسبت تغييرات بيکاران به جمعيت فعال حکايت از آهنگ کندتر افزايش زنان بيکار دارد .اين مهم نيز کاهش نرخ بيکاري زنان را نتيجه مي دهد. در مقابل نرخ مشارکت اين افراد در حال کاهش مي باشد. چراکه افزايش جمعيت غير فعال اين گروه بيش از جمعيت فعال آن بوده است. دليل موضوع حاضر مي تواند تمايل به ادامه تحصيل يا عدم انگيزه لازم براي فعاليت در بازار کار باشد. چراکه افزايش جمعيت غير فعال اين گروه بيش از جمعيت فعال آن بوده است. دليل موضوع حاضر مي تواند تمايل به ادامه تحصيل باشد.

شاخصهاي بازار کار	سال 1384		سال 1385		سال 1386		ميزان تغيير سال 1386 نسبت به 1384
شاخصهاي بازار کار	مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن
جمعيت فعال[1]	2207587	1163639	2260363	1226090	2350453	1274818	142866	111179
شاغل	1974516	867930	2028906	905171	2119172	923553	144656	55623
بيکار	233070	295709	231457	320918	231281	351264	1789-	55555
جمعيت غير فعال	847629	1268227	1094784	1534534	1283362	1823641	435733	555414

[1] اختلاف در جمع شاغل و بيکار با جمعيت فعال ناشي از برآورد است.

جمعيت فارغ التحصيلان يا در حال تحصيل دوره هاي عالي طي سالهاي 1384 تا 1387 بر حسب جنسيت

نرخ بيکاري و مشارکت فارغ التحصيلان دانشگاهي طي سالهاي 1384 تا 1386 بر حسب جنسيت

	سال تحصيلي 84-1383		سال تحصيلي 85-1384		سال تحصيلي 86-1385		ميزان تغيير سال 1386 نسبت به 1384
	مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن
تعداد دانش آموختگان مراکز آموزش عالي	89895	88890	84063	93686	64290	66214	25605-	22676-

جمعيت دانش آموختگان مراکز آموزش عالي[1] طي سالهاي تحصيلي 84-1383 تا 86-1385 بر حسب جنسيت[2]

	سال تحصيلي 85-1384		سال تحصيلي 86-1385		سال تحصيلي 87-1386		ميزان تغيير سال 1386 نسبت به 1384
	مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن	مرد	زن
تعداد پذيرفته شدگان مراکز آموزش عالي	154669	185857	201771	285634	262862	392935	108193	207078

[1] مراکز آموزش عالي شامل مراکز وابسته به وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري و مراکز مستقل مانند دانشگاه امام صادق مي گردند.

[2] ماخذ: سايت وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

همانگونه که ملاحظه مي شود ظرفيت کمي مراکز آموزش عالي طي سال تحصيلي 85-1384 تا 87-1386 افزايش يافته است. اين مهم نيز بر تمايل افراد به ادامه تحصيل تاکيد دارد. بنابراين جمعيت محصلان و به تبع آن جمعيت غير فعال بيشتر مي شود.

طي سالهاي 1384 و 1385 نرخ مشارکت جمعيت فارغ التحصيل يا در حال تحصيل دانشگاهي در رشته هاي "حمل و نقل و ارتباطات" ، "تربيت معلم" و "الهيات" بيشترين مقدار بوده است . اين در حالي مي باشد که طي سال 1386 رشته دانشگاهي "بهداشت و علوم پزشکي" جايگزين "حمل و نقل و ارتباطات" شده است. همچنين جمعيت فارغ التحصيل يا در حال تحصيل دانشگاهي رشته "تدبير منزل" در هر سه سال مورد بررسي بيشترين نرخ بيکاري را داشته اند. اما در سال 1384 علاوه بر جمعيت فارغ التحصيل يا در حال تحصيل دانشگاهي رشته مذکور ، نرخ بيکاري رشته هاي دانشگاهي "هنرهاي زيبا" و "خدمات تجاري" بيش از ساير رشته هاي دانشگاهي بوده است. از سوي ديگر در سال 1386 نرخ بيکاري جمعيت فارغ التحصيل يا در حال تحصيل دانشگاهي رشته هاي "کتابداري" و "علوم رياضي و کامپبوتر" بيشترين نرخ بيکاري را به خود اختصاص داده اند

نرخ بيکاري جمعيت فارغ التحصيل يا در حال تحصيل دانشگاهي طي سالهاي 1384 تا 1386 بر حسب رشته هاي دانشگاهي

نرخ مشارکت جمعيت فارغ التحصيل يا در حال تحصيل دانشگاهي طي سالهاي 1384 تا 1386 بر حسب رشته هاي دانشگاهي